მინდა ჩემი გამოცდილება გაგიზიაროთ დუბაისთან დაკავშირებით, რადგან ახლახანს დავბრუნდი ამ შესანიშნავი ქალაქიდან.

როდესაც დუბაიში  მივდიოდი  ალაბთ, როგორც ყველა იქცევა დავიწყე ინტერნეტში ინფორმაციის მოძიება ქალაქის შესახებ, რომელიც გარკეულ წარმოდგენას ქმნის თუმცა ნაკლებად რეალურს, ძირითადად წარმოჩენილია ცათამბჯებენის ფოტოები და ინფორმაცია ეკონომიკისა და ტურიზმის შესახებ, მეორე ინფორმაციის წყარო არის ის ადამიანები, რომლებიც იყვენ დუბაიში, რომლებსაც არაერთგვაროვანი დამოკიდებულება აქვთ დუბაის მიმართ, ზოგიერთი ამბობს, რომ ძალიან მოეწონა ზოგი კი ამბობს „არაფერი განსაკუთრებულიო“.

პირველი რაც დუბაიში ყურადღებას მიგაქცევინებს არა ცათამბჯენები არამედ ამბიციაა, რომელიც მთავარია, ხოლო ამბიციას + კარგი მარკეტინგი და პიარი ხომ იდეალური შემთხვევაა. რას ვგულისხმობ ამ ყველაფერში ალბათ ყველა ტურისტს კულტურა, სიძველე და ტრადიციები აინტერესებს, თუმცა დუბაიში ვერ ვიტყვით რომ ჩამოთვლილი მათგანი არ არსებობს, მაგრამ ამ ყველაფრის სიმცირეა, მთავარი დუბაიში არის ადეკვატური მარკეტინგი და ბაზარზე  სწორი პოზიციონორება, ამბიციური გეგმაა ყველაზე მაღალი ცათამბჯენის ბურჯ (დუბაის) ხალიფას აშენებაა, რომლის სიმაღლე 830 მეტრია. ამბიციურია უდაბნოში ზამთრის სასრიალო კუროტრის მოწყობა, ზღვაში პალმის მსგავსი საოცარი ხელოვნური კუნძულის გაკეთება, ბურჯ ალ არაბის აშნება, რომელიც ასევე ხელოვნულ კუნძულზე აშენებული ერთადერთი 7 ვარსკვლავიანი სასტუმროა და ასე შემდეგ, მოკლედ ფანტაზია ამოუწურავი რასაც ადამიანი წარმოიდგენს და ვერ წარმოიდგენს.

საოცარი შეგრძნება ყველაზე მაღალი ცათამბჯენიდან გადმოხედვა და უამრავი ცათამბჯენის ხილვაა, რომლებიც ქალაქის ერთიან სტილს და სახეს ქმნის.

პირველი რაც გამგზავრებისთვის არის საჭირო რათქმაუნდა გადაადგილების საშუალებაა, ფლაიდუბაის კომფორტული და თანამედროვე ბოინგით გავფრინდი დუბაიში და სულ რაღაც 2 საათსა და 40 წუთში დუბაიში ვიყავი, საკმაოდ კარგი შესაძლებლობაა და თანაც იაფი, ფასები 270 დოლარიდან იწყება, ბოინგში არ მოიწყენ რადგან კეთილგანწობილ ეკიპაჟთან ერთად, სავარძლებზე დამონტაჟებული ეკრანებია, როემლიც საშუალებას გაძლევს მოუსმინო მუსიკას, უყურო ფილმებს და დატკბე მგზავრობის და ახალი შთაბეჭდილებების მოლოდინის ეფექტით.

შემდეგი პუნქტი მგზავრობის შემდეგ რათქმაუნდა სასტუმროა, მე მსოფლიო ბრენდ სასტუმრო “ჰილტონში” ვცხოვრობდი, რომელიც საკმაოდ კომფორტული და ფეშენებელურია. რამოდენიმე კომპლექსისაგან შემდგარი შენობები, რომელბიც ზღვის სანაპიროზე მდებარებობს, ბასეინებით გარშემორტყმული ერთიან ლამაზ სივრცეს ქმნის.

რითი შეიძლება დაკავდე დუბაიში და რა შეიძლება ნახო, ცათამბჯებების ნახვის შემდეგ, რომელიც ქალაქში მძლავრად არის წარმოჩენილი უდაბნოს მონახულება კარგი და საინტერესო სანახობაა თან მათი გართობის ერთ–ერთი საშუალება ქვიშაში მოწყობილ გორებზე ჯიპებით სიარულია რას ექსტრიმის მოყვარულებს ძალიან მოსწონთ, პირველი რასაც ჩასვლისას შეამჩნევთ ძვირადღირებული მანქანებია გართობის კიდე ერთი  საშუალება მათთვის მანქანებით სეირნობაა, რაც პრაგმატულია საწვავი ხომ 50 ცენტამდე ღირს თუმცა არამგონია ეკონომიას აკეთებდნენ.  აქ შეხვდებით მძლავრად წარმოჩენილ ფერარის, ლამბორჯინს მერსედესს და მაზერატის განსხვავებულ ახალ მოდელებს.

უამრავი სასტუმრო განსხვავებული ინტერიერისა და მომსახურების წარმოჩენას ცდილობს, ასევე გაოცდებით ფანტანების გრანდიოზულობით და მათი შესაძლებლობებით ისინი ცეკვავენ და მღერიან. მნიშვნელოვანი ინფორმაცია რაც წასვლამდე გავიგე დუბაის შოპინგ ფესტივალია და მოვემზადე საშოპინგოთ თუმცა ამაოდ, თითქმის ყველა მოლში ევროპასთან შედარებით სიძვირეა თუმცა ფასდაკლებები არის დუბაიში მხოლოდ ბრენდების მოყვარულებს ეპატიჟებიან, რომელთაც არ ენანებათ ბრენდში თანხის გადახდა, თუმცა ძალიან მაინტერესებს საიდან ჩამოაქვთ დუბაიდან ტანისამოსი საქართველოშო  :) რომელიც ჯერ ვერ გავიგე

 ჩემი დაკვირვებით დუბაიში ბედნიერი ხალხი ცხოვრობს. 15 პროცენტისთვის, რაგდან ისინი მოქალაქეები არიან მთავრობა, ანუ შეიხი საოცარ ცხოვრებას სთავაზობს მათ. ყველანაირი გადასახადიდან გათავისუფლება,  მაღალი ხელფასები, მაღალი პენსია, დაქორწინების თანხების ანაზღაურება და უამრავი საოცარი რამ, ყველანაირი პრივილეგია მოქალაქეებს რაც ჩვეულებრივ მოკვდავს სჭირდება. ხოლო დანარჩენი მოსახლეობისთვის, რომლებიც ძირითადად ინდოლები, პაკისტანელები და ბანგლადეშელები არიან საშუალო ხელფასიც საკმარისია, რადგან დუბაის საშუალო ხელფასი მათ ქვეყანაში მაღალია.

ალაბთ ყველას ემირატების მოქალაქეობა მოგინდათ მათშორის მეც, მაგრამ ამოდ ოთხი თაობა რომ იცხოვროთ ემირატებში მოქალაქე ვერ გახდებით  შეიხის გოგოს თუ შევუყვარდები შეიძება მივიღო მოქალაქეობა, მაგრამ არამგონია

ძალიან მაიტერესებდა ინფომაცია შეიხის შესახებ, ეს ტაბუდადებლი თემაა, რადგან ყველა ერიდება მასზე საუბარს, ოჯახზე რაც გავიგე არის ის, რომ ბევრი ცოლო და შვილი ყავს ერთ–ერთ ბიჭს ცხენოსნობა ხოლო გოგოს კარატე უყვას

ხოლო რაც შეეხება მედიას რათქმაუნდა კონტროლირებადია, მათი აზრით რა საჭიროა დემოკრატია და სიტყვის თავისუფელბა, შეიხი უზრუნველყოფს სამართალს და მაღალი დონის ცხოვრებას. ანუ მარტივად რომ ვთქვათ შეიხი იხდის

დუბაიში კონცენტრირებულია მთელი მსოფლიოს ელიტა:  არმანისა და დენიროს სასტუმრო, ასევე ჰოლივუდის უამრავი მსახიობი ამშვენებს დუბაის პალმის კუნძულებს.

თუ გინდათ შეიგრძნოთ თანამედროვე არქიტექტურა და მისი გრანდიოზულობა, თუ გიყვართ მზე და ზღვა, აფასებთ ბრენდებს და მაღალი დონი სასტუმროებს, გინდათ ნახოთ აღმოსავლური მომავალი – ეწვიეთ დუბაის.

მაინც შევეცდები გამოვყო რა პრობლემებთან გვაქვს საქმე და როგორ შეიძლება ამ პრობლემების მოგვარება. პირველი და ალბათ უმთავრესი ჩემი არზრით პიარის –პიარია. ალბათ პიარმა ვერ დაარწმუნა სხვადასხვა ორგანიზაციები თუ პიროვნებები პიარის ეფექტურობაში, რადგან ძნელია რეალური პიარის მენეჯმენტი, რომელიც გაცილებით მეტ ენერგიასა და დაკვირვებას მოითხოვს.

შემდეგი კომპონენტი განათლებაა, აღარ შევეხები ზოგად განათლებას, რომელიც პიარ სპეციალისტს სჭირდება მაგალითად სოციალური მეცნიერებების ცოდნა და კონკრეტიკაზე გადავალ, ვფიქრობ განათლებასა და უნარებში არის პრობლემა, მიუხედვად მრავალი მცდელობისა მაინც ბუნდოვანია პიარ სპეციალისტის განათლების ცოდნის და უნარების შეფასება, მიუხედვად იმისა, რომ პიარის სწავლება საქართველოში დაახლოვებით ათი წელია მიმდინარეობს მაინც ბაზარი გაჯერებულია არა უნივერსიტეტებიდან გასული კადრებით, რატომ !? ალბათ ბაზაარს უფრო მეტი უნდა ვიდრე საუნივერსიტეტო სწავლებაა, ასვევე ერთ-ერთ მიმართულებად მინდა დავასახელო პიარის მცდარი გაგება რაც მნიშვნელოვანია. ერთი  ნაცნობი შემხდვდა და მითხრა, რომ გაიგო რომ მე პიარ სპეციალისტი ვარ, მეც პიარში ვმუშაობო, გამიკვირდა ამ ბოლო დროს იმდენი ადამიანი მეუბნება ამ ფრაზას………. . . ყველას რათქმაუნდა ვეუბნები რას აკეთებთო და მათი ჩამონათვალიდან 10 პროცენტიც არ არის პიარი, რატომ ხდება ესე ? ერთმნიშვნელოვნად შეიძლებ ითქვას, რომ ბაზარზე მოთხოვნილება არსებობს პიარ სპეციალისტებზე თუმცა ამ მოთხოვნას სპეციალისტები მხოლოდ ნაწილობრივ აკმაყოფილებენ, ამ სტატიის დაწერის დორს გადავხედე საერთაშორისო გამოცდილებას სადაც სიტუაცია სხვაგვარია, ანუ მათ ძირითადად, ვგულისხომ ევროპულ გამოცდილებას, კომუნიკაციების მენეჯმენტში გაჰყავთ პიარი და რაც არ უნდა გასაკვირი იყოს უფრო მარტივ ფუნქციებს ითხოვენ პიარ სპეციალისტებისაგან, რადგან მათ გამოცდილება უფრო მეტია აქვთ პროფესინალებიც მძლავრად არიან ბაზარზე წარმოჩენილი, მაგრამ მათთვის მთავარია მისი პროფესიონალიზმი კონკრეტულ სფეროში და არა ზოგადად პიარში, ისევ სწავლების თემას მივუბრუნდები უკვე მეხუთე წელია ლექციებს ვკითხულობ თითქმის ყველა უნივერსიტეტში სადაც ისწავლება პიარი და რომ ვთქვა არ არის რესურსითქო არ ვიქნები მართალი. თუ კარგად დავაკვირდებით რამოდენიმე ადამიანი დადის ერთი კომპანიიდან მეორეში და რათქმაუნდა ახალი აქაც არაფერი ხდება, აქ მოყვანილი პრობლემებიდან ალბათ ყურადღება მისაქცევი კომპანიების შეხედულება პიარზე, რამოდენიმე კომპანიის ხელმძვღვანელმა მითხრა: “არ ვენდობი პიარსო”, რადგან მას წარსულში ცუდი გამცდილება ქონდათ პიართან დაკავშირებით, მესმის მათი, ხშირ შემთხვევაში სიტუაცია ასეთია, კომპანია პიარ მენეჯერს სთხოვს ისეთი სამუშაოს შესრულებას რაც ან მისი საქმე არ არის ან ვერ შეძლებს მის გაკეთებს აი აქ იქმნება პრობლემა, პიარ მენეჯერს სამსახურის დაკარგვა არ უნდა და შესაბამისად თახმდება ამ წინადადებას, აი აქ იწყება კონფლიქტი.

პროფესიონალი პიარ სპეციალისტი იმით გასხვავდება არაპროფესიონალისგან, რომ მან იცის პიარის და საკუთარი შესაძლებლობები, ერთ-ერთმა პიარ სპეციალისტმა მითხრა ორი წელი ვასწავლიდი კომპანიებს რა უნდა მოეთხოვათ ჩემთვისო.

მანამ სანამ ამ პოსტს დავწერდი ვფიქრობდი რას მომცემს ამ პრობლემებზე საუბარითქო ანუ მკვეთრი ზღვარის გავლება პროფესიონალებსა და დილეტანტებს შორის, თან მოგეხსენებათ ესეთი სტრატეგია არსებობს, როდესაც ადამიანზე კარგს ვერაფეს ამბობ ჯობია გაჩუმდეო, ან მეორე ხშირად, რომ მეკითხებიან ამათუიმ პიარ მენეჯერს თუ იცნობ და როგორიაო – მე ხუმრობით ვპასუხობ ხოლმე “პიარ სპეციალისტებს თავდაუსხმელობის აქტი გვაქვს გაფორმებულითქო” ვფიქრობ ამ გაჩუმებამაც მოგვცა ეს შედეგი, ეხლა საქმე ლაპარაკის ნაცვლად რომ იყოს რა უნდა გავკეთოთ:

ვფიქრობ, როგორც ყველა საქმეში თანმიმდევრული მუშაობაა საჭირო. პირველი და უმთავრესი პიარის არსის  და მისი საქმიანობის მკვეთრად და გასაგებად აღწერაა საჭირო, შემდგე პიარ ასოციაციის შექმა, რომლიც პროფესიონალურ სტანდარტებს დაამკვიდრებს და იზრუნებს, როგორც დარგის ასევე წევრების განვითარებაზე, ეს შორეული პერსპექტივა-საკმაოდ რეალურია, რამოდენიმე წლის წინ ენთუზიაზმით აღსავსე პიარ სპეციალისტებმა პიარ ასოციაცია პრაიმი შევქმენით (რომელიც ევროპული პიარ ასოციაცია პრაიმ ევროპის ოფიციალური წარმომადგენლობაა საქართველოში) რომლის ერთ-ერთი დამფუძნებლი მეც ვარ. პრაიმმა საკმაოდ ეფექტურად იმუშავა ორი წლის განმავლობაში და შეეცადა ქართული პიარის და ევროპული გამოცდილების გაზიარებას. ვფიქრობდით ასოციაცია გადაიზრდებოდა დიდ სოლიდურ პიარ ასოციაციაში, რომელიც არ შედგა, რათქმაუნდა მე არ ვარ მომხრე ომი გამოვუცხადოთ არაპროფესიონალებს ეს არ არის ღირსეული საქმე.  პიარი დადებითი მხარის წარმოჩენას გულისხმობს და არ მალავს არსებულ სიტუაციას, ვფიქრობ ასოციაციამ პირიქით პროფესიონალური სტანდარტები და პროფესინალები უნდა წარმოაჩინოს, ჯერ კიდევ დიდი ხნის წინ წერდა პიარის მამა ედვარდ ბერეისი, რომ მომხდარიყო პიარ სპეციალისტების ლიცენზირება, მთელს მსოფლიოში აქ მოყვანილ პრიბლემბს არეგულირებს ასოციაციები და გაერთიანებები, რომლებიც საკმაოდ გავლენიანი არიან. ბარსელონაში ყოფნის დორს ერთ-ერთი ლექტორი ვინც ლექციებს მიკითხვადა დავინტერესდი ვინ არისთქო და მის სავიზიტო ბარათზე შემდეგი რამ ამოვიკითხე: პიარ სააგენტოთა აცოციაციის თავმჯდომარე, გაკვირვებული დავჩი, რომ პიარ სპეციალიზტებზე ხომ ცაკლე ზრუნავენ და კიდევ სააგენტოებზე დამატებით პიარ საგენტოთა ასოციაცია, ალბათ ჩვენთანც დადგება დორო ასეთი ორგანიზაციებისთვის.. ხო მართლა წინ ვლაპარაკობდი კომპანიების დაკვეთაზე.. ხშირ შემთხვევაში მათი დამოკიდებულება პიარის შესხებ მცდარია მათ პიარი ჯადოსნური ჯოხის შემცვლელი ჰგონიათ, ერთ-ერთმა კომპანიის ხელძღვანელმა მითხრა რა გინდათ კარგ რამეს გთავაზობთ გაყიდეთ ჩემი მომსახურებები და მოგების 20 პორცენტს მოგცემთო, მაგრამ რათქმაუნდა ეს ყოველივე დანახარჯების გარეშე უნდოდა, მე ვუთხარი ჩვენი სააგენტოს მომსახურება გაგვიყიდეთ და მოგების 60 პროცენტს მოქცემთქო

გული შემტკივა ამ პროფესიაზე რადგან მიყვარს და მიუხედვად ჩემი დაკავებულობისა მაინც ვცდილობ პიარის რეალური სახის შესახებ გავაგებინო ყველას, ეს არის პროცესი, გზა, რომლიც არ მთავრდება. კარგია გამონათქვამია “ძალა ერთობაშია”  და ალბად ყველამ ცოტა რამ, რომ გავაკეთოთ ამ პროფესის დადებით მხარით წარმოჩენისათვის კარგი იქნება. ამ პროფესიაში მომუშავე ადამიანების შეფასების კრიტერიუმი მათი იმიჯი უნდა იყოს, რომელიც რათქმაუნდა მათი გაკეთებული საქმეების შედეგია ნათქვამია: “საქმემან შენმან წარმოგაჩინოსო”

და ბოლოს მინდა ამ სიტყვებით დავასრული. რომელიც იმედს მაძლევს.

წყალნი წავლენ და წამოვლენ, ქვიშანი დარჩებიანო . . .

PhD მართალია ფილოსოფიის დოქტორს ნიშნავს,  მაგრამ მე მოგეხსენებათ ფილოსოფოსი არ ვარ,  PhD –ში ფილოსოფია იგულისხმება არა მისი დღევანდელი  არამედ მისი ფართო  ანუ ბერძნული სიბრძნის სიყვარულის ( Greek -φιλοσοφία (philosophia), which literally means “love of wisdom” ) გაგებით, რომლისთვისაც მნიშვნელობა არ ააქვს ფილოსოფოსი ხარ სოციოლოგი თუ მათემატიკოსი, მათავარია „სიბრძნე“

რომ გითხრათ გარდა დოკუმენტისა ჩემში რამე შეიცვალათქო მოგატყუებთ. თუცა მივხვდი, როგორ სწრაფად გადის დრო, სამი წელი ასე მალე თუ გავიდოდა არ მეგონა. თავიდან, რომ გადავწყვიტე სადოქტორო პროგრამაზე ჩამებარებინა ვიფიქრე დიდი დროა და თან ვერ ვხვდებოდი რაში უნდა გამომდგომოდა ეს ხარისხი

შემდეგ  უფრო გარშემოყოფების ზეგავლენით თუმცა ვთვლი, რომ არ ვარ კომფორმისტი, მაინც ჩავაბარე, სადოქტორო თემა ავიღე და დავიწყე მუშაობა. მეგობრები მეუბნებიან ან პრაქტიკოსი უნდა იყო ან თეორიტიკოსიო, მაგრამ მე მჯერა, რომ შესაძლებელია თეორიაზე დაყრდნობით პრაქტიკის კეთება, რადგან პიარი ძალიან პრაქტიკული სამუშაოა.

პირველად დოქტორის ხარისხის მინიჭება შუასაუკუნეებში დაიწყეს, ეკლესიას და რომის პაპს ქონდა სადოქტორო წოდების მინიჭების პრეროგატიავა რომელიც  1213 წელს გადასცა პარიზის უნივერსიტეტს.

პირველად პარიზში გასცეს დოქტორის ხარისხის დიპლომი ამ ხარისხს თავიდან თეოლოგებს, იურისტებს და მედიკოსებს აძლევდნენ. მკვლევარები თვლიან, რომ პირველი ნამდვილი ხარისხი იელის უნივერსიტემა გასცა  1861 წელს, შემდეგ გავრცელდა მთელს მსოფლიოში, ამჟამად ამ პროგრამებს ბოლონიის პროცესი აკონტროლებს რათა ერთნაირი პროგრამა და სწავლება იყოს.

ჩემი სადოქტორო თემა პიარის და მასკომუნიკაციის როლს იკვლევდა ორგანიზაციის რეპუტაციის შექმნაში, ჩემთვის მნიშვნელოვანი იყო, თუმცა ჰიპოთეტურად ისედაც ვიცოდი, რა კომპონენტები ქმნის ორგანიზაციის რეპუტაციას და, როგორ აღიქმება ის ადამიანების ცნობიერებაში, კვლევების შედეგებიდან ყველაზე საინტერესო იყო ის, რომ ადამიანები უმრავლეს შემთხვევაში ტელევიზიიდან იღებენ ინფორმაციას თუმცა არ ენდობიან მას, და მათ ცნობიერებაში ორგანიზაციის სახე ყალიბდება არაფორმალურ კომუნიკაციის წყაროზე დაყრდნობით.

თემის დაცვამა კარგად ჩაიარა, დაწყებისთანავე ცოტა ვინერვიულე თუმცა, რომ დავიწყე პრეზენტაცია უმალ გადამიარა, მყავდა ორი ოპონენტი, რომლებმაც თავიანთი შენიშვნები და შეხედულებები გამოთქვეს და კეთილი სურვილებით დამემშვიდობნენ, თემა აქტუალური იყო.  დარბაზში მყოფებმა თითქმის ყველამ დამისვა სხვადასხვა კითხვები ზოგმა ლოგიკური ზოგმა სასაცილი, პრეზენტაციის ბოლოს ვთქვი პიარს მეცნიერებათ ვერ აღვიქვამ რადგან კიდევ დიდი დრო სჭირდება მას მეცნიერებად რომ იქცესთქო, მაგრამ მერე მომიწოდეს: “აბა აქ რას აკეთებ რადგან მეცნიერებაში უნდა მიიღო ხარისხიო “ და გავჩუმდი, მინდოდა მემსჯელა და მეთქვა, რომ…..  მაგრამ არ ქონდა აზრი, ათ კაციანმა კომპეტენტურმა სადისერტაციო საბჭობ 88 ქულით შეაფასა ჩემი ნაშრომი, რაც ძალიან მესიამოვნა, კარგია როდესაც სამწლიანი მუშაობის შედეგს გიფასებენ, ყველაზე მნიშვნელოვანი ჩემთვის იყო ის, რომ ყველა ნაცნობი თუ უცნობი სიყვარულს და სითბოს გამოხატავდნენ და მილოცავდნენ წარმატებას, ვფიქრობდი ჩემზე მეტად სხვებს გაუხარდა ჩემის დოქტორის წოდებათქო, ალბათ სიბრძნის სიყვარულს ხარისხით ვერ გაზომავ მაგრამ  მაინც…

Vivat academia  ! ( Long live the academy! )

Vivant professores ! ( Long live the teachers! )

“

ათასწლულის დადგომა სავსეა ძვირფასი სიმბოლოებით და ემოციური ქვეტექსტებით. სიმბოლო დაკავშირებულია დროის მსვლელობასთან, ახალ წამოწყებასთან და მომავლის იმედთან.

პიარ კამპანიის დაგეგმვა მოიცავს შედეგ ფუნქციებს: კვლევა (Research)  მოქმედება (Action) კომუნიკაცია (Communication)  და შეფასება (Evolution). სწორედ ამ პრინციპზეა აწყობილი მსოფლიოში საუკეთესო პიარ კამპანია, “ ბრილიანტი, როგორც სრულყოფილების სიმბოლო” ალმასის ინფორმაციის ცენტრის (AIC) დავალება მდგომარეოდა შემდეგში, რომ ბრილიანტის პოზიციონირება მომხდარიყო, როგორც სრულყოფილების სიმბოლო ათასწლეულისათვის.

ალმასის ინფორმაციის ცენტრის (AIC)  შეიმუშავა კომპლექსური პიარ კამპანია, რომ გაეზარდათ გაყიდვები და ემართათ მომხმარებლების მოთხოვნები.

იდეა დაეკავშირებინათ ბრილიანტის ყიდვა ახალ წელთან არ იყო ადვილი განსახორციელებელი, რადგა ჩატარებულმა კვლევებმა აჩვენა რომ, მომხმარებლები ბრილიანტს ყიდულობდნენ დაბადების დღეებზე, შობას და მხოლოდ მესამე კატეგორია ერგო ახალ წელს. პროგრამის პიარ მიზანი იყო ის, რომ ბრილიანტის პოზიციონირება მომხდარიყო როგორც ყველაზე საუკეთესო საჩუქარი დამდეგ ათასწლეულზე, რომელსაც შეუძლია ეს წელი გახადოს უნიკალური და განსაკუთებული. ასევე  ალმასის ინფორმაციის ცენტრის (AIC) მიზანი იყო გაეზარდათ გაყიდვები 15 % – ით. სამიზნე აუდიტორიების შერჩევისას აქცენტი გაკეთდა მამაკაცებზე, როლებსაც მაღალი შემოსავალი ჰქონდათ. ჩამოყალიბდა სამი მესიჯი: ბრილიანტი არის სრულყოფილება, ბრილიანტი ყოველთვის მოდაშია, ბრილიანტი არის სიყვარულის სიმბოლო. კამპანიის დაგეგმვისას შემუშავდა მედიასთან ურთიერთონის სტრატეგია. დამზადდა სპეციალურინ სიდი მედიის წარმომადგენლებისთვის სადაც ცნონილი ადამიანების რეკლამები იყო ჩაწერილი ბრილიანტთან და ახალწელთან დაკავშირებით.

უელსის პრინცეს მონაწილეობით ალმასის ინფორმაციის ცენტრმა (AIC) დაიწყო საერთაშორისო აქცია ბრილიანტის სამკაულების ჩვენება მთელ მსოფლიოში, რომელიც დამზადდა სპეციალურად ამ ახალი წლისთვის. ხოლო ლონდონში ვერსაჩეს სახლმა წარმოადგინა ჩვენება, რომელის ეძღვნებოდა ბრილიანტებს.

ერთი კვირის შემდეგ  ალმასის ინფორმაციის ცენტრის (AIC) ორგანიზებით მოეწყო პრესკომფერენცია სადაც წარმოადგენილ იქნა მსოფლიო საგანძური 203 კარატიანი ალმასი. შეიქმნა ვებ გვერდი www.adiamondisforevar.com სადაც ყველას  შეეძლო ეხილა სხვადასხვა უნიკალური ბრილიანტები. მედიის წარმომადგენლებმა აქტიურად გააშუქეს ეს აქცია და ალმას “ათასწლეულის ვარსკვლავი” დაარქვეს. ალმასის ინფორმაციის ცენტრის (AIC) მიერ დაგეგმილმა და განხორციელებულმა სტრატეგიამ  მოლოდინს გადააჭარბა მათი გაყიდვები 15% ნაცვლად  34% ით გაიზარდა. ხოლო ქალბატონები ათასწლეულს ბრილიანტებით დამშვენებულები შეხვდნენ , რამაც ეს დღე დაუვიწყარი გახადა. წარმოდგენილი კამპანია გვევლინება მაგალითად თუ როგორ გავხადოთ ჩვენი კომპანია ან პროდუქტი ცნობილი და ყველასთვის სასურველი.

რაც შეეხება საქართველოში საუკეთესო პიარ კამპანიას 2006 წელის 24-25 ივნისს  ჩატარდა პიარ დღეები სადაც გამოვლინდა წლის საუკეთესო პიარ კამპანია,  კვლევაში მონაწილეობა მიიღო ასმა პარის და მარკეტინგის სპეცეალისტმა 70  პროცენტმა  მათ წლის პიარ კამპანიად  ეროვნული გამოცდები დაასახელეს. მიუხედავად ბევრი მითქმამოთქმისა საზოგადოებამ დადებითად შეაფასა განათლების რეფორმა.

ასაე, რომ პიარ კამპანიის დაგეგმვას და განხორციელებას დიდი მნიშვნელობა ენიჭება კომპანიისთვის, რადგან მასზეა დამოკიდებული კომპანიის  დადებითი იმიჯი და რეპუტაცია საზოგადოებაში.

ელდარ პირმისაშვილი

ჟურნალ Georgian Business Today- ში გამოქვეყნებული მასალა

აღნიშნულ რუბრიკაში ყურადღებას გავამახვილებთ პიარის როლზე ბიზნესის წარმატებულად წარმართვაში. საზოგადოებრივი აზრის ფორმირებისას მნიშვნელოვანია მომხმარებლის დროულ ინფორმირებულობაზე ზრუნვა. პიარი გვჭირდება ყველგან და ბიზნესშიც, რადგან ბიზნესის წარმატება მომხმარებლის მოთხოვნილებების დროულ შესწავლასა და მათ სრულად დაკმაყოფილებაზეა დამოკიდებული. ინფორმირების გარეშე შეუძლებელია მომხმარბელთა მომხრობა. საზოგადოებას პიარი ეხმარება თავისი ინტერესების პოვნაში და არჩევანის გაკეთებაში. საჭიროა გვიცნობდნენ, რომ გვენდობოდნენ. ბიზნესკომპანიის წარმატების ერთ-ერთი საწინდარი სწორი და დროული “დაპიარება”.

ჩვენს რეალობაში დიდია არათანმიმდევრული კომუნიკაციის მაგალითები. კომპანიები სისტემატიურად უნდა აწვდიდნენ მომხმარბელს ინფორმაციას სხვა შემთხვევაში წინა ჩატარებული სამუშაოები: რეკლამა, პიარი, პრომოუშენი შეიძლება დაკარგული აღმოჩნდეს.

რუბრიკის სტუმარია პიარ ექსპერტი ელდარ პირმისაშვილი

რა ფაქტორები ახდენს გავლენას მომხმარებლის ცნობიერებაზე?

სხვადასხვა კომპანიები ახორციელებენ გარკვეულ აქტივობებს – ქუჩაში ბუკლეტების დარიგებიდან დაწყებული სპონსორობით დამთავრებული, რომელის საბოლოო მიზანს კომპანიის დადებითი იმიჯისა და რეპუტაციის შექმნა წარმოადგენს, რაც იმავდროულად გვევლინება საზოგადოების ნდობისა და პატივისცემის გამოხატულებად. ძალიან მნიშვნელოვანია კომპანიის კომპეტენტურობის და მასში მომუშავე ხალხის პროფესიონალიზმი. ასევე კომპანიი საზოგადოებასთან ურთიერთობების პოლიტიკა, რამდენად გამჭირვალეა ბიზნესია, რამდენად ჩართულია მასში საზოგადოება. ეს ყველაფერი ქმნის დადებით განწყობას, სადაც ორივე მხარე კომპანია და საზოგადოება/მომხმარებლები კმაყოფილია.

როგორ გავხადოთ ჩვენი კომპანია წარმატებული!

როგორ გაგვიცნოს ხალხმა, რა არის ცნობადობის შექმნის საიდუმლო?

ცნობადობის საიდუმლო მოიცავს სამ ეტაპს, რომელიც იწყება რაიმეს შესახებ მაგალითად პროდუქტის, ინფორმაციის მიღებით, შემდეგ ამ ინფორმაციის გავლენით ხდება ცდა და შემდეგ მუდმივად გამოყენება, რომელსაც თან უნდა სდევდეს ეფექტური საკომუნიკაციო კამპანია, რომ არ დაიკარგოს ინფორმირების დრო და საშუალებები. არსებობს კონკრეტული სამუშაო, რომელიც უნდა შეასრულოს ყველა კომპანიამ, რომელსაც უნდა გაიცნოს ხალხმა და გახდეს ცნობადი. საჭიროა საზოგადოების მუდმივი და თანმიმდევრული ინფორმირება.

რა ეფექტი აქვს პირველ გამოჩენას და პირველ შთაბეჭდილებას?

პირველ გამოჩენას ძალიან დიდი მინშვნელობა აქვს რადგან ხალხის ცნონიერებაში პირველი სიტყვა, პირველი შთაბეჭდილება ადვილად აღიქმევა და ადვილად დამახსოვრებელია, იოლია საზოგადოების პირველადი დარწმუნება. ვიდრე მათი გადარწმუნება.

როგორ უნდა გადმოვიბიროთ და შევინარჩუნოთ მომხმარებლები?

მომხმარებლებისთვის და ზოგადად საზოგადოებისთვის მნიშვნელოვანია კომპანიის მასზე ზრუნვა, რომელიც გამოიხატება სხვადასხვა გათამაშებებში, ფასდაკლებებსა ან თუნდაც მათ გამოკითხვაში თუ რას ფიქრობენ კომპანიის შესახებ. პიარის ერთ-ერთი განმარტება ასე გამოიყურება:  პიარი არის შედეგი იმის, რასაც ამბობ, რასაც აკეთებ და ამბობენ სხვები შენზე. ზუსტად ეს არის შედეგი წარმატებული კომპანიის მუშაობისა და კეთილგანწყობილი მომხმარებლების არსებობისა.

როგორია კომუნიკაციის განხორციელების ვერტიკალი, ვინ იღებს და ქმნის საზოგადოებრივ აზრს?

ეფექტური კომუნიკაცია ყოველთვის არის ვერტიკალური, რაც გულისხმობს აზრის ლიდერებთან მუშაობას და მათ დარწმუნებას. ეს არის ეფექტური ტექნიკა, რომელიც გულისხმობს ცნობილი ადამიანების ჩართვას კომპანიის საკომუნიკაციო სტრატეგიაში, რეკლამებსა და პიარ აქციებში. მათ მოპოვებული აქვთ საზოგადოების ნდობა და დადებითი რეპუტაციით სარგებლობენ, რომლებსაც უადვილდებათ მილიონობით ადამიანების დარწმუნება. მაგალითად შეიძლება მოვიყვანო ლონდონში მოხდარი შემთხვევა, როდესაც ტელეფონის მწარმოებლებმა ერთ-ერთ გავლენიან ინგლისელ ქალბატონს აჩუქა 300 ფუნტის ღირებულების მობილური ტელეფონი, მან კი 2700 ადამიანს გაუწია რეკომენდაცია და შეაძენინა მობილური. ეს მაგალითი ნათლად ასახავს აზრის ლიდერების მნიშვნელობას და მის გავლენას საზოგადოებაზე და კონკრეტულად გაყიდვებზე.

რა საკომუნიკაციო მიდგომებს უნდა მიენიჭოს უპირატესობა?

დღეისათვის მთელ მსოფლიოში დიდი ეფექტურობით მუშაობს ინტეგრირებული მარკეტინგული კომუნიკაციების მიდგომა, რომელიც თავის თავში გულიხმობს კომუნიკაციების თანმიდევრულ და მიზანმიმართულ მოქმედებას. მარკეტინგი, პიარი, პრომოუშენი, რეკლამა ამ სამუშაოების ეფექტური მოქმედება არის წინაპირობა წარმატეგული კომპანიის არსებობისა. ამასთან დაკავშირებით მახსენდება ცნობილი ამერიკელი ბიზნესმენის ჯონ როკფელერის სიტყვები: კომუნიკაციების ცოდნა არის უნარი, რომელიც შეიძლება გაიყიდოს როგორც ჩაი ან ყავა. მე მასში გადავიხდიდი უფრო მეტ ფულ ვიდრე მსოფლიოს ნებისმიერ პროდუქტში. კომპანიის კომუნიკაციურ  სტრატეგიაზეა დამოკიდებული წარმატება ან წარუმატებლობა.

ახალ იდეას საფუძვლად უდევს დიდი ხნის ნაფიქრი, ამბობენ იდეები დაფრინავენ, მაგრამ ამ იდეების დაჭერაში და მის განხორციელებაშია კონკურენცია. რა არის პერიტუსი ? რა იყო მისი შექმნის წინაპირობა? რა არის მისი ხიბლი? და ვინ არიან პერიტუსის გუნდი და ექსპერტები?

ერთ დღეს, ჩვეულებრივი ხუთშაბათის საღამო იყო. ბრენდინგის ლექცია მქონდა საქართველოს უნივერსიტეტის მაგისტრანტებთან. ქვეყანაში არსებულ კრიზისზე ვსაუბრობდით და მის როლზე კომპანიების განვითარებაში. ხანგრძლივი საუბრის შემდეგ იმ დასკვნამდე მივედით, რომ არ არსებობდა ისეთი ორგანიზაცია ან ჯგუფი, რომელიც დაეხმარებოდა კომპანიებს კრიზისის მართვაში. მნიშვნელოვანი დასკვნა გავაკეთეთ, რომ ეკონომუკური კრიზისის რეალური წარმოშობის წყარო ინფორმაციული კრიზისია. გამოვთქვით იდეა, გაგვეკეთებინა ვებგვერდი, რომელიც ონლაინ კონსულტაციას გაუწევდა, კრიზისულ გეგმას მოუმზადებდა კომპანიებს და დაეხმარებოდა კრიზისის დაძლევაში. თუმცა, მალე „გავშალეთ ფრთები“ და პიარი, მედია, ბერენდინგი და ივენთები დავამატეთ ჩვენ მომსახურებებს. ეს იყო პერიტუსის, როგორც იდეის შექმნის წინაპირობა.

იმასაც ამბობენ, შემთხვევით არაფერი ხდებაო და, ალბათ, არც ეს იყო შემთხვევითი. დავიწყე ამ იდეის ირგვლივ ადამიანების შეკრება და ჩვენ დისკუსიებს რეგულარული ხასიათი მივეცით. ყველა იდეისათვის, ალბათ, ყველაზე მნიშვნელოვანი რწმენა და ენთუზიაზმია. არ მახსოვს, ვინ თქვა, მაგრამ ძალიან მომწონს: “მირჩევნია მწამდეს და ვცდებოდე, ვიდრე არ მწამდესო”. ან სუფთა ქართული ხასიათი: “ვაიმე, როგორი გამოვა?! რომ არ გამოვიდეს, რაც იტვყვიან სხვები?!” და ა.შ.

როდესაც უკვე შექმნილ პროდუქტს უყურებ, კარგად არ გახსოვს განვლილი გზა და კიდევ მეტის გაკეთება გინდა. პერიტუსის პრეზენტაციაზე ვთქვი: სულ გული მწყდებოდა, როდესაც კომპანიებს მართებულ სტრატეგიებს ვთავაზობდი და ისინი ნაწილობრივ არ მეთანხმებოდნენ. ხოლო პერიტუსმა შესაძლებლობა მომცა, ჩემი თეორიულ-პრაქტიკული ცონდა ისე გამომეყენებინა, როგორც მინდოდა.

დავიწყეთ ფიქრი სახელზე, ლოგოზე და იმიჯის კომპონენტებზე. ერთი შეხედვით ადვილი სამუშაო ძალიან ძნელი აღმოჩნდა. მიუხევავად ამ სფეროში ჩვენი გამოცდილებისა, ორი თვე ხელჩართული ომი გვქონდა სახელთან დაკავშირებით. ყველას ვთხოვე, თუ ვიმნეს ვიცნობდი, რომ ჩვენი პროექტისთვის თავისი სახელი შემოეთვაზებინა. მე ვემხრობოდი ”პიარ კონსალტინგს”, მაგრამ ჩემი გუნდის აქტიური დახმარებით „გადავრჩით“.

ასოცამდე სახლი გვქონდა. სიაში იყო: IPR, MYPR, DEKA და ა.შ. ჩვენ კლასიკურად მივუდექით სახელის შექმნას ანუ ჯერ ღირებულებები ჩამოვყარეთ რასთან უმდა მომხდარიყო ასოცირება სახელის. მანამდე შევისწავლეთ კონკურენტული გარემო. დაგვჭირდა დაახლოებით ექვსი ფოკუს ჯგუფი, თორმეტი ბრეინსტორმინგი, საექსპერტო კითხვარები და, რა თქმა უნდა, ბევრი ფიქრი.
ყოველთვის მჯეროდა, რომ ჭეშმარიტება კამათში იბადება. ერთი ძალიან საინტერესო წიგნი მქონდა წაკითხული, სადაც არქეტიპულ ბრენდინგზე იყო საუბარი და მინდოდა ეს ცოდნა ჩვენი პროექტისთვის გამომეყენებინა. ყველა შევთანხმდით, რომ ჩვენი ბრენდის პირობა კომპეტენტურობა, ექსპერტობა, ხელმისაწვდომობა და სიბრძნე იქნებოდა. შემდეგ გავარკვიე, რომ რამდენიმე საერთაშორისო პიარ სააგენტო იყენებს ბრძენის არქეტიპს და საკმაოდ აქტიურადაც. ეს იყო ღირებულებების ომი, მაგრამ ჯერ არ გვქონდა მაინც სახელი. სახელების ჩამონათვალში აღმოვაჩინე პერიტუსი (Peritus) – რომელიც ლათინური სიტყვაა და ნიშვანს ექსპერტს. ვიფიქრე, კარგი იქნებოდა პერიტუსი. თუმცა მას ისევ ელოდა გამოცდა. სანამ ჩვენი გუნდის ერთ-ერთ წევრს ანი დვალიშვილს, ნიუტონის ვაშლის მსგავსად, კუბიკ რუბიკის იდეა არ “დაეცა”. ეს იყო სიტყვის და ფორმის ყველაზე ორგანული შერწყმა, როდესაც ექსპერტი-პერიტუსი დაუკავშირდა ინტელექტუალურ კუბიკრუბიკს. ასეთი იყო ჩვენი სახელის და ფორმის შერჩევის პროცესი. თუმცა ბევრი კომპონენტი მაინც იყო გასათვალისწინებელი. მაგალითად, რა ფერებს ავირჩევდით. წითელი, შავი და ნაცრისფერი ეფექტურად დაუკავშირდა Peritus-ის იმიჯს, რადგან მასში წარმოდგენილია ფერში აღქმული ღირებულებები.

არ იყო იოლი ამ საიმიჯო სტრატეგიის ვებგვერდთან დაკავშირება. თუმცა ამაშიც კუბიკ რუბიკი დაგვეხმარა.

თავში ვახსენე Peritus-ის ხიბლი, რომელიც ექსპერტებში გამოისახება. საერთაშორისო და ადგილობრივი ექსპერტების ნდობა ჩვენთვის და კომპანიებისთვისაც დიდი ღირებულებაა. ედვარდ რაუპი, მიკაელ ბოგარი, რამაზ საყვარელიძე, მარიკა დარჩია, ბერდია ნაცვლიშვილი, ნინო აბსანძე, ნათია კალაძე, ნინო პერტენვა, ნინო სანადირაძე და ნატა ასათიანი – რომ არა მათი ნდობა და მხარდაჭერა ჩვენ ვერ გავამართლებდით ჩვენ სახელს.

ცოტანი არიან ის ადამიანები, ვისაც სჯერა და თან ენთუზიაზმი აქვს. Peritus-ის გუნდმა თქვა – ვისაც გვჯერა გაგვატარეთო და დავიწყეთ ჩვენი იდეების რეალიზება. Peritus-ის გუნდის წევრები: ანი დვალიშვილი, გიორგი ზირაქაშვილი, ნინო სარალიძე, გიორგი საბანაძე, დიანა თიგიშვილი, სალომე მეცხვარიშვილი, თამუნა ნარეკლიშვილი და ლელი ბიბილაშვილი თავისი საქმის პროფესიონალები არიან. თუმცა პროფესიონალიზმი, ენთუზიაზმის გარეშე, არაფერი იქნებოდა. ეს იყო მოკლე ისტორია პერიტუსის შესახებ. დასაწყისში მართებულად ჩამოყალიბებული პროდუქტის იდეა იძლევა მომავალში ბრენდად გადაქცევის დიდ შანსს.

უნდა აღინიშნოს, რომ ექიმთან მანამ უნდა მივიდეთ, სანამ რაიმე აგვტკივდება და შეგვაწუხებს ანუ პროფილაქტიკის მიზნით, პიარის შემთხვევაშიც ასეა, მანამ უნდა დაიწყოს პიარმა მუშაობა, სანამ ინფორმაციული კრიზისი ან შელახული იმიჯი ექნება კომპანიას თუ პიროვნებას, ესეც პროფილაქტიკის მიზნით

შევთანხმდეთ, რომ როგორც ექიმთან ასევე პიართან პროფილაქტიკის მიზნით სიარული ძალიან მცირე ნაწილს უნდა.

მოდით აღვწეროთ რა მსგავსებაა პიარსა და ექიმს შორის.

პირველი ნაბიჯი რასაც ექიმი აკეთებს, პაირის მსგავსად, ატარებს კვლევას, მხოლოდ დილეტანტი და არაპროფესიონალი ექიმები და პიარ სპეციალისტები გასცემენ ლუმინალის მაგვარ უნივერსალურ რეცეპტებს კვლევის და შესწავლის გარეშე. კვლევა მრავალმხრივია, რომელიც მოიცავს, პაციენტის ან პიარის შემთხვევაში კომპანიის ისტორიის  და ამჟამინდელი სიტუაციის კვლევას, ამ კვლევაზე დაყრდნობით ექიმი წერს რეცეპტს, რომელიც დამოკიდებულია პაციენტის ჯანმრთელობის მდგომარეობაზე, ასევე იქცევა პიარ სპეციალისტიც კვლევებზე დაყრდნობით აძლევს კლიენტს გეგმას, სტრატეგიას, რათა მოახდინოს მისი გამოჯანმრთელება, პროფესიონალი ექიმები და პიარ სპეციალისტები მრავალმხრივ რეცეპტს წერენ, როგორც მედიკამენტებით ასვე ზოგადად გარემოს კუთხით, ამ რეცეპტზე და მის შესრულებაზეა  დამოკიდებული პაციენტის (კლიენტის ) წარმატება (გამოჯანმრთელება)

ექიმი  შემდეგი ნაბიჯით თვალყურს ადევენებს პროცესის მიმდინარეობას, თუ რეცეპტი სამ კვირიანია,  კვირაში ერთხელ სთხოვს პაციენტს ექიმთან კონსულტაციაზე მისვლას, ასევე პიარი, რომელიც დაგეგმილ დროში გადანაწილებული კომპონენტების განხორციელებას აკვირდებ და აკონტროლებს, ამ ვითარებაში მთავარი სიტყვები თანმიმდევრობა და რეგულარობაა,  წამალი მაშინ არის ეფექტური თუ სწორად იცი მისი მოხმარების წესები, რამდენი ხანი უნდა მიიღო ის და იცოდე რა უკუჩვენებები გააჩნია მას. იგივე ტექნიკა მოქმედებს პიარშიც უნდა მიყვე დაგეგმილ სტრატეგიას, პიარ გეგმას.

ექიმი, შემდეგი ნაბიჯით, ასრულებს კურს და აანალიზებს შესრულებულ სამუშაოს, რამდენად კარგად იმოქმედა წამლებმა პაცინტზე და სთხოვს გამოჯანმრთელებულ პაციენტს ხშირად იაროს მასთან და უნიშნავს ვიტამინს.  პიარის შემთხვევაში, პიარი ზომავს და აფასებს კომპანიისთვის შეთავაზებული გეგმის, სტრატეგიის ეფექტურობას და სახავს სამომავლო გეგმებს, ასევე უწევს პერმანენტულ კონსულტაციას, რომელიც ვიტამინის ეფექტს ასრულებს.

ასეთი არის ექიმის და პიარის სამუშაო, რომელიც უოპერაციოდ გვარდება, თუმცა არსებოს შემთხვევები, როდესაც პაციენტი ან კომპანია არ ირჩევს ამ გზას და მისთვის ეფექტური ოპერიაციის აუცილებლობაა, რომელიც რათქმაუნდა უფრო რთული შემთვევაა.

პიარ სპეციალისტის და ექიმის შემთხვევაში ნდობაა მთავარი, რომელიც ხანგრძლივ სწავლასა და პრაქტიკულ გამოცდილებას ეფუძნება.

როგორც  ექიმებს აქვთ ჰიპოკრატეს ფიცი,  პაირ სპეციალისტებიც უნდა მოქმედებდნენ  კლიენტის მომსახურების დროს ეთიკის პრინციპების დაცვით.

Show me and I might remember,

Involve me and I’ll understand.

ჩვენ ვცხოვრობთ ინდივიდუალიზმის ეპოქაში, სადაც მკვეთრად გამოხატულ განსხვავებულობას დიდი მნიშვნელობა ენიჭება. განსხვავებულობის და ინდივიდუალიზმის მიღწევა არც თუ ისე იოლია დღევანდელ სამყაროში, სადაც გასაკვირი თითქმის არაფერია.

ინდივიდუალიზმი დღევანდელ დროს როგორც პროდუქტს, ასევე ადამიანს აძლევს სხვა ადამიანის ცნობიერებაში შეღწევის და სტაბილური ადგილის დამკვიდრების საშუალებას. დღესდღეობით ამ ადგილის მოპოვებისათვის იხდიან დიდ ფულს როგორც კომპანიები, ასევე ადამიანები.

რისთვის გვჭირდება ადგილის მოპოვება? ალბათ ზეგავლენის მოხდენისათვის ? !

გავლენა ძალიან პოპულარული სიტყვაა დღეს, რადაგან მასზეა დამოკიდებული თითქმის ყველაფერი. გავლენიანი პროდუქტები, რომლებიც ბრენდებად ჩამოყალიბდნენ დიდ გავლენას ახდენენ ადამიანებზე და არა მარტო. დღეს ქვეყნებს შორის ბრენდების ომი მიმდინარეობს, აღარ არის საჭირო სამხედრო ძალის გამოყენება, როდესაც იგივე ეფექტი ქვეყნის ბრენდების საშუალებით დაპყრობით მიიღწევა. თუ რომელ ქვეყანას აქვს ჩვენზე დიდი გავლენა, ამ კითხვაზე მარტივად, სუპერმარკეტებში ბრენდებზე ამოკითხული მწარმოებელი ქვეყანა გაგვცემს პასუხს.

რა მეთოდებით ხდება ბრენდების მეშვეობით გავლენის მოპოვება და მათი საშუალებით მომხმარებლების მოტივირება ან მანიპულირება, აქ არის ძალიან მნიშვნელოვანი ეთიკა და ოქროს შუალედი.  ზოგიერთი კომპანიები მოტივაციის გზით ინარჩუნებენ მომხმარებლების კეთილგანწყობას, ხოლო რამოდენიმე მათგანი მანიპულაციის საშულებით ცდილობს ლოიალურად განწყობილი ადამიანების წრის შექმნას და შენარჩუნებას.

დავახასითოთ რა ფენომენია ბრენდი ? რატომ იპყრობს ის ჩვენს  გონებას  და გულს ? და რა საიდუმლოა მასში ჩადებული ?

ბენდინგის სპეციალისტები ბრენდის აღქმის და განვითარების სხვადასხვა ხერხს და თეორიას გვთავაზობენ.

ცნობილი სპეციალისტი მარტინ ლინდსტრომი ბრენდებს განიხილავს ადამიანის ხუთი გრძნობის ორგანოს მიხედვით. მოგეხსენებათ, რომ ადამიანს ხუთი გრძნობის ორგანო აქვს, ესენია: მხედველობა, სმენა, შეხება, ყნოსვა და გემო. მათზე დაყრდნობით აანალიზებს ტვინი ჩვენს ირგვლივ არსებულ სიტუაციას და იღებს გადაწყვეტილებას. ამ ხუთი გრძნობიდან უდიდესი ნაწილი უკავია მხედველობას ანუ ვიზუალურ აღქმას, მეორე ადგილზე უფრო ნაკლები მნიშვნელობის მიხედვით  სმენა და შეხებაა, ხოლო ყნოსვას და გემოს ძალიან მცირე გავლენა აქვს, რაც იმას გულისხმობს რომ ბრენდისათვის უდიდესი მნიშვნელობა აქვს ვიზუალს, რომელშიც შედის ბრენდის ყველა ელემენტი ლოგო, ფერები, ფორმა და ა. შ.

ასევე  ბრენდინგის ცნობილი სპეციალისტი ტომას გედი ბრენდის აღქმის და ჩამოყალიბების ოთხ განზომილებას გვთავზობს, ესენია ბრენდის ოთხი ველი:

ფუნქციონალური განზომილება, რომელიც ბრენდის უნიკალურობას და მისი მომხმარებლისთვის სარგებლიანობის შექმნას მოიცავს. ფუნქციონალური მახასიათებლები არის სარგებლობის არსი – რა სარგებელი შეიძლება მივიღო მისგან, მხოლოდ ფუნქციონალურ დონეზე.

სოციალური განზომილება – ასახავს დამოკიდებულებას მყიდველსა და იმ სოციალურ ჯგუფს შორის, რომელსაც უნდა, რომ განეკუთვნებოდეს ეს მყიდველი. რა ღირებულებები მაქვს მე და რას მაძლევს ბრენდი და ემთხვევა თუ არა ისინი ერთმანეთს. აქ შედის სიმბოლო, აქ შედის რა ხერხით და გზით ურთიერთობს ბრენდი ჩემთან და სოციუმთან.

მენტალური განზომილება -  რას ფიქრობს მომხმარებელი საკუთარ თავზე. ეს განზომილება კიდევ უფრო ღრმაა და ეხება პერსონალურ ტრანსფორმაციას, ანუ საკუთარი თავის ახლებურ აღქმას.

როგორ აღვიქვამ ბრენდს და საკუთარ თავს ვამსგავსებ მას. ამ განზომილებაში შედის მესიჯის  აღქმა, ანუ რამდენად ემთხვევა ჩემს ღირებულებებს რასაც ბრენდი მთავაზობს.

სულიერი განზომილება – ბრენდის იდეალისტურად აღქმაა. აქ მთავარია ბრენდის პირობა, ანუ რა დიდ ღირებულებას მპირდება ის. ეს პირობა უნდა იყოს გლობალური პირობა, მაგ. თავისუფლება, თანასწორობა და ა.შ.

ბრენდინგის კიდევ ერთი ცნობილი თეორეტიკოსი კევინ კელერი გვთავზობს ბრენდის პირამიდას, რომლისთვისაც მთავრია ბრენდის კაპიტალის ანუ რეპუტაციის შექმნა.

ბრენდის პირამიდის მიზანია, მოვახდინოთ ბრენდის ასაშენებელი საფუძვლების იდენთიფიცირება, რაზედაც ბრენდი დაშენდება, რომელიც უზრუნველყოფს იყოს გზამკვლევი ბრენდის კაპიტალის შექმნაში. ეს არის ბაზისი  ბრენდის სტრატეგიის საკვანძო ელემენტებისათვის, როგორებიც არის ბრენდის ხედვა, ბრენდის პოზიციონირება, ბრენდის პერსონიფიკაცია და ბრენდის გაზოვა.

ამ პირამიდაში მთავარია 4 საფეხური: იდენტურობა – ანუ რა არის ბრენდი და რას გვთავაზობს მომხმარებლებს, მნიშვნელობა – ანუ რისთვის მჭირდება ის, რა მოთხოვნილებებს აკმაყოფილებს, რა განმანსხვავებელი თვისებები აქვს მას, გამოხმაურება - ანუ რას გრძნობენ და ამბობენ მომხარებლები, სწორად აღიქვამენ თუ არა ჩვენ ბრენდს და ღირებულებებს, და პირამიდის მწვერვალი -  რეზონანსი – როგორ ურთიერთობ ბრენდთან და გაქვს თუ არა ლოიალობა და მიჯაჭვულობის გრძობა ანუ თუ მეგობრობ ბრენდთან.

არჩევანი ბრენდინგის სპეციალისტებზეა, რომელ მიმართულებას აირჩვენ და გამოიყენებენ.

თუკი ბრენდი ეხება ადამიანის, როგორც გონებას ისე გულს, ეს მის ინდივიდუალურობაზე მეტყველებს. ინდივიდუალურობა – ეს ბრენდის ვიზუალური და ვერბალური გამოხატულებაა. ინდივიდუალური ბრენდი, ეს გახლავთ ყველაზე მოკლე, სწრაფი და ეფექტური ფორმა კომუნიკაციისა. ადამიანს შეუძლია იგი დაინახოს, შეეხოს, მოისმინოს.

როდესაც ბრენდი გამოირჩევა თავისი ინდივიდუალურობით, იგი კარგად ამახსოვრდებათ ადამიანებს, ხდება დიფერენცირებული და საკმაოდ ღირებული. ასეთი ბრენდი ხდება ცნობადი ნებისმიერ ქვეყანაში მიუხედავათ კულტურული და ტრადიციული სხვაობისა.

ბრენდის ინდივიდუალურობა – ეს გახლავთ უდიდესი და ფართოდ გავრცელებული ინსტრუმენტი.  ბრენდის ინდივიდუალურობა – ეს არის ღირებული აქტივი, რომელიც უნდა მართო და გააძლიერო, ჩადო მასში ინვესტიცია.

ნათლად გამოხატული ინდივიდუალურობა მუდმივად ახსენებს მომხმარებელს ბრენდის მნიშვნელობას.

იმიჯი პიროვნების შეჯამებული სახეა, რომელიც მოიცავს :
• რეალურ იმიჯს– ანუ წარმოდგენას იმის შესახებ, როგორი ვართ ჩვენ სინამდვილეში;
• იდეალურ იმიჯს – ანუ წარმოდგენა იმის შესახებ, როგორი გვინდა ვიყოთ ;
• სარკისებრი იმიჯს – ანუ წარმოდგენა იმის შესახებ თუ, როგორ აღგვიქვამენ ჩვენ გარშემომყოფები;

იმიჯის ეს ასპექტები გულისხმობს პიროვნების ისეთ მახასიათებლებს, როგორებიც არის:
1. ფიზიკური
2. სოციალური
3. გონებრივი
4. ემოციონალური
5. სულიერი
ამ კომპონენტებზე და კითხვებზე პასუხის გაცემა საშუალებას მოგვცემს გავიგოთ ჩვენი იმიჯი ანუ ჩვენს მიერ დნახული საკუთარი თავი და გარემოს მიერ აღქმული ჩვენი თავი. ყველა ზემოთ ჩამოთვლილი ასპექტი იძლევა ერთ შეჯამებულ სახეს – პიროვნების იმიჯს.
იმისათვის, რომ გავიგოთ როგორი იმიჯი გვაქვს, და, როგორი იმიჯი გვინდა, რომ გვქონდეს.

სპეციალისტები გვთავაზობენ იმიჯის შექმნის 4 საფეხურს:
1. იმიჯის დიაგნოსტიკა – კვლევა;
2. სასურველი იმიჯის შერჩევა;
3. იმიჯის სტრატეგიის, ღირებულებების და პირობის შემუშავება, კომუნიკაცია – განხორციელება;
4. იმიჯის – შეფასება
პირველი საფეხური ანუ იმიჯის დიაგნოსტიკა მოიცავს რიგ კითხვებს, რომელზეც პასუხის გაცემა მოგვცემს ინფორმაციას ჩვენი არსებული იმიჯის შესახებ.
დიაგნოსკიტა იყოფა სამ კატეგორიად, შიდა და გარე გამოსაკითხ ჯგუფებად, უნდა გამოვკითხოთ ჩვენი იმიჯის დიაგნოსტირებისათვის შიდა ანუ ოჯახისწევრები, ახლო მეგობრები ნათესავები და ა.შ გარე: კოლეგები, ახლობლები, თანამშრომლები, მეზობლები და ა.შ და მესამე არის ჩვენი თავი ანუ ჩამოთვლილი კითხვები უნდა დავუსვათ ჩვენ თავს და შევეცადოთ გულრწრფელად გავცეთ პასუხები.

სრულ სურათს ჩვენი იმიჯის შესახებ მოგვცემს შემდეგ კითხვებზე პასუხები:
როგორია ჩემი ხასითი ?
რა მომწონს და რა არა?
რა დადებითი და უარყოფითი მხარეები მაქვს, რა შესაძლებლობებს ან უნარებს ვფლობ ?
როგორ აღმიქვამენ გარშემომყოფები ?
რა ინფორმაციის მიწოდება ან რისი თქმა მსურს გარშემომყოფებისათვის ?
ვინ ვარ ? და ვინ ან როგორი მინდა ვიყო ?
რა შთაბეჭდილებას ვქმნი ჩემი ქცევით ?
რას ვაკეთებ ცხოვრების ამ ეტაპზე ?
მოკლედ უნდა აღწეროდ თქვენი თავი და გარშემომყოფებსაც სთხოვოთ მოკლედ მოახდინონ თქვენი შეფასება, როგორი ხართ? მაგ: მეგობრული, სასაცილო, თავაზიანი, საყვარელი, გულახდილი თუ პირდაპირი ?
გირჩევთ ყველას სთხოვოთ იყვნენ გულრწრფელები და მოახდინოთ კითხვებზე პასუხების გაცემა წერილობით, ამ ეტაპის ბოლო მოიცავს 3 სხვადასხვა წყაროდან შეჯერებულ ინფორმაციას ანუ იმის გარკევას რამდენად მოხდა დამთხვევა.
იმიჯის შექმნის მეორე ეტაპი თქვენთვის სასურველი იმიჯის შერჩევას გულისხმობს, რომელიც უნდა დაეყრდნოს პირველი ეტაპიდან მიღებულ შედეგებს.
მნიშვნელოვანია, რომ ჩვენს მიერ შერჩეული იმიჯი ემთხვეოდეს ჩვენ ხასიათს და ღირებულებებს, თუმცა ბევრი მაგლითია, როდესაც იმიჯი არ ემთხვევა პიროვნების ხასიათს და ღირებულებებს ამ შემთხვევაში იმიჯი დიდხანს ვერ იმუშავებს და არ იქნება შედეგიანი.
იმიჯის შერჩევის ეტაპზე კიდევ ერთხელ გადახედეთ და იფიქრეთ, როგორი ხართ თქვენ და რა შთაბეჭდილების მოხდენა გინდათ, რისი თქმა გინდათ სამყაროსთვის.
იმიჯის შექმნის მესამე ეტაპი მოიცავს თქვენს მიერ შერჩევულული იმიჯის განხორციელებას ანუ კომუნიკაციას, თქვენს მიერ შერჩეული იმიჯი რამდენად აისახება თქვენს ყოველდღიურ საქმიანობაზე, ხასითზე და ქცევაზე, ასევე რა არხებს იყენებთ საკომუნიკაციოდ და რამდენად ახდენთ თქვენს მიერ შერჩეული ღირებულების პოზიციონირებას და მის მესიჯად გავრცელებას, მაგალითად თუ თქვენ თვლით, რომ ხართ მეგობრული და მეგობრულობა თქვენი იმიჯის მნიშვნელოვანი კომპონენტია შესაბამისად ის თქვენ ყოველთვის თან უნდა გახლდეთ, როგორც თქვენი სახე, “იმიჯი კალამი არ არის სახლში რომ დაგრჩეთ”
იმიჯის შექმნის მეოთხე საფეხური მოიცავს შექმილი იმიჯის დიაგნოსტიკას და შეფასებას, რომელიც ძირითადად მოიცავს შემდეგ კითხვებზე პასუხებს:
რამდენად მუშაობს თქვენი იმიჯი ?
ზუსტად ისე აღგიქვამენ ზემოთ მოყვანილი ჯგუფები თქვენ, როგორც ჩაიფიქრეთ თუ არა?
რომელმა თქვენმა არხმა იმუშავა ?
რა შთაბეჭდილება დატოვეთ ახალი იმიჯით და როგორ იმეოქმედა იმიჯმა თქვენზე და თქვენს საქმიანობაზე ?
ამ კითხვებზე პასუხი მოგცემთ შესაძლებლობას გაანალიზოთ და შეაფასოთ თქვენი იმიჯი. რა კითხვებიც გქონდათ დასმული იმიჯის შექმნის პირველ საფეხურზე იგივე უნდა გავიმეოროთ, რომ დავინახოთ გვაქვს თუ არა ცვლილებები და როგორია ცვლილებები დადებითი თუ უარყოფითი, რათქმაუნდა იმიჯის შექმნის შემდეგ გარკვული დრო უნდა გავიდეს მანამ სანამ შევაფასებთ ჩვენს ახალ იმიჯს.

ეს იყი იმიჯის შექმნის მოკლე სტრტატეგია, გამოიყენეთ ეს სტრატეგიები თქვენი იმიჯისთვის და თვალნათლივ დაინახეთ შედეგი.
უფრო ნათელი, რომ იყოს ზემოთ მოყვანილი სტრუქტურა გადავწყვიტე ჩემ მაგალითზე გავაკეთო ეს სტრატეგიები, რომელსაც სულ მალე შემოგთავაზებს.

სულ მაინტერესებდა ადამიანები, როგორ ირჩევენ პროფესიას და რა როლს თანაშობს პროფესია მათ ცხოვრებაში, სწორედ ეს წინაპირობა იყო დამეწერა რა ფაქტორებმა განაპირობა ჩემი არჩევანი გავმხდარიყავი პიარ სპეციალისტი.

ძნელია დავასახელო მომენტი, ადგილი, წუთი ან წამი, როდესაც გადავწყვიტე შემესწავლა პიარი და გამოვსულიყავი პიარ სპეციალისტი, ვფიქრობ, რომ ადამიანები პროფესიას ხასიათის, უნარების და იმ პერიოდში არსებული მოდის მიხედვით ირჩევენ, ალბათ ამ ფაქტორებმა განაპირობა ჩემი არჩევანი, თუმცა ამბობენ შემთხვევით არაფერი ხდება, მაგრამ ჩემს შემთხვევაში შემთხვევითობა იყო უნივერსიტეტის ცნობარში შემოხაზული სიტყვები სადაც ეწერა: “საზოგადოებასთან ურთიერთობა- ფაბლიკ რილეიშანზ  ბევრჯერ მიფიქრია, რატომ ეს და არა სხვა პროფესია? გამოკვეთილი პასუხი არ მაქვს, რომ მეკითხებოდნენ რაზე აბარებო ვეუბნებოდი საერთაშორისო ურთიერთობებზე, რადგან თუ ვიტყოდი საზოგადოებასთან ურთიერთობას ან პიარს ორი რეაქცია იყო პირველნი არ იმჩნევდნე, რომ არ იცოდნენ რას ნიშნავდა და ამბობდნენ: კარგია, პერსპექტიულია და მეორენი ვინც არ იცოდა და აინტერესებდათ მეკითხებოდნენ რა იყო პიარი, ამიტომ ამდენი ხლაფორთის თავიდან ასაცილებლად პიარის ნაცვლად საერთაშორისო ურთიერთობების  თქმა მარტივი იყო

ძალიან ვღელავდი, რადგან ვფიქრობდი ვაიდა არ მომეწონოს ან რაღაც ისეთი იყოს რაც არ დამაინტერესებს და ასე შემდეგ, მაგრამ ერთ დღეს ჩემი ახლობელი შემხვდა პეკინზე და მითხრა სად აბარებო, მე ვუთხარი პიარზე, ალბათ ესაც შემთხვევით თორემ, რატომ არ ვუთხარი საერთაშორისო ურთიერთობები? ძალიან გაუკვირდა მას და მითხრა: “რა მაგარია, წინგი მაქვს სემ ბლექის ჩამოტანილი და მართალია ბევრი ვერაფერი გავიგე, მაგრამ გათხოვებო” ძალიან გამიხარდა ვიფიქრე ახლა მაინც გავიგებ რა არის რეალურად პიარი.  დავიწყე სემ ბლექის წიგნის წაკითხვა, რომელსაც ერქვა: ყველაფერი პიარის შესახებ, ვიფიქრე ეს წიგნი იყო ჩემთვის, თან ასეთი ყოვლისმომცველი სათაურით  “ყველაფერი პიარზე”

იმ დროისათვის ჩემთვის რთული და ახლანდელი გადასახედიდან მარტივი და სასაცილო წიგნიდან ბევრი ვერაფერი გავიგე, რადგან ყველაფერზე იყო, მაგრამ არაფერზე, თან ცოტა ინტერესში ჩამაგდო ..

მოკლედ იმ დროისათვის პიარი მხოლოდ ტექნიკურ უნივერსიტეტში  ისწავლებოდა და შესაბამისად არჩევანიც არ მქონდა, თან ხასითიც ისეთი მაქვს, რომ ვიტყვი რაიმეს ძნელად შეიძლება ჩემი გადარწმუნება, მშობლები მეუბნებოდნენ იქნებ რაიმე კონკრეტული სპეციალობა აგერჩიაო, თუმცა არ ერეოდნენ ჩემს არჩევანში.

პირველ ლექციაზეც მივედი, ლექცია ძირითადად გაცნობითი ხასიათის იყო და ჩემსავით დაბნეულ ოცდაათამდე ადამიანს შევხვდი, რომლებიც აზრზე არ იყვნენ რატომ აირჩიეს პიარი და რა იყო ის, ერთი წელი დამჭირდა კარგად გამეგო რეალურად რა იყო ეს პიარი და რა უნდა მეკეთებია, თან ყველაფერ სიკეთესთან ერთად უნივერსიტეტშიც სემ ბლექი დამხვდა

გაიხაროს პეკინის ქუჩაზე წიგნის სახლის შემქმნელებმა, რადგან იქ აღმოვაჩინე სამი წიგნი პიარზე და უმალ ვიყიდე, რომლებიც ხელიდან ხელში გადადიოდა წასაკითხად.

პიარის თეორია, რასაც წიგნებში ვკითხულობდი იდეალური სახით იყო წარმოჩენილი და ძირითადად მოიცავდა, რომ “პიარ სპეციალისტი არის ძალიან დონე ტიპი, რომელიც კომპანიის დირექტორს ექვემდებარება  და რასაც ეტყვის ყველაფერს უსრულებს, რადგან ის ზრუნავს კომპანიისა და დირექტორის იმიჯზე” და თან აქვს ძალიან მაღალი ანაზღაურება და ნდობა. ერთი შეხედვით კარგია, დირექტორი და შენ ზრუნავთ იმიჯზე თან ისეთი რამე იცი,  რაც არ იცის სხვამ, პიარს სათავეშივე აქვს ჩადებული რაღაც იდუმალი და ძლევამოსილი “ინტრიგა“  თუმცა ხშირად ვფიქრობდი რითი განვსხვავდებოდი სხვა სპეციალისტებისგან, რომლებმაც ზოგადად იცოდნენ იმიჯი, რომ მნიშვნელოვანია, ჟურნალისტებთან, რომ უნდა იმეგობრო და ქველმოქმედება აკეთო, დიდი ხანი დამჭირდა ჩემი თავისთვის დამემტკიცებია, რომ პიარს რაც შეეძლო ყველას არ შეუძლია.

როდესაც თეორიას მეტნაკლებად გავეცანი, მინდოდა თეორიის პრაქტიკაში გადატანა,  იღბლიანი ვართ, რასაც ვისურვებ თითქმის ყველაფერი მაშინვე მისრულდება, თუმცა მხოლოდ სურვილი არ კმარა აუცილებელია სურვილთან ერთად მონდომება და ქმედება, ასე აღმოვჩნდი ჩემი ბავშვობის საოცნებო კომპანია კოკა-კოლას პიარ დეპარტამენტში სამუშაოდ, იქ მომეცა საშუალება “მეფრქვია” ჩემი იდეები თუმცა იქ მივხვდი პირველად, რა მოსდის ხოლმე იდეების ფრქვევას  ანუ ხშირად ისე არ ხდებოდა ყველაფერი, როგორც მე მეგონა თან ყველაზე მნიშვნელოვანი რამ რაც გავიგე ის არის, რომ თურმე ჯერ არავინ გენდობა და უნდა დაუმტკიცო ყველას, რომ მაგარი ხარ და რასაც სთავაზობ მომგებიანი იქნება მათთვის, თავიდან ცოტა დავიბენი ქართულ კომპანიებში მკვეთრად არ არის ჩამოყალიბებული პიარის ფუნქციები ხშირად მარკეტინგის, ბრენდინგის და ქველმოქმედების საკითხებსაც მოიცავს თუმცა რაც დრო გადიოდა უფრო კარგად ვსწავლობდი პრაქტიკას, თან ჩემი თეორიული ცოდნის ტესტირებას ვახდენდი და რეალურად ძალიან ცოტა ლიტერატურა გამომადგა პრაქტიკაში გამოსაყენებლად. ვფიქრობ, მნიშვნელოვანია სწავლის დროს პიარ პრაქტიკის მიღება და ჩემს შემთხვევაშიც ასე მოხდა, თან ვსწავლობდი თან ვმუშაობდი, სულ ვწუწუნებდით იმის შესახებ, რომ არავინ იცოდა რა იყო პიარი, ქართული ლიტერატურა არ არსებობდა და პიარ სპეციალისტებს პროფესიონალიზმი აკლდათ, სწორედ ეს გახდა წინაპირობა პიარ ასოციაციის შექმნისა, უფრო სწორად ევროპული პიარ ასოციაციის წარმომადგენლობის გახსნისა თბილისში, სადაც ისეთი ენთუზიაზმით ვმუშაობდი, რომ ვერსად ვიმუშავებ ასე, დილით ადრე მივდიოდი და გვიან ვბრუნდებოდი თან ენთუზიაზმზე, აი ეს არის პროფესიის სიყვარული, როდესაც არაფერს ითხოვ მისგან.

ვფიქრობ პიროვნების ხასიათს დიდი მნიშვნელობა აქვს პროფესიაში, მკვეთრად გამოხატული ექსტრავერსია წარმატების წინაპირობაა პიარში, თუმცა მარტო ეს არ კმარა მაინც ვფიქრობ პიარი სტრატეგიული ხედვის გარეშე წყალია.

ერთ-ერთი კომპონენტი პროფესის განვითარებაში მუდმივი სწავლაა, ქართველებისაგან განსხვავებით ევროპელებს განსაკუთრებული უნარები აქვთ მოკლე დროში და რაც მთავარია მარტივად ცოდნის და ინფორმაციის გადმოცემის. გამიმართლა ევროპული პიარ ასოციაციის დახმარებით, რომ მომეცა შესაძლებლობა მესწავლა ბარსელონაში, ტურინსა და ბუქარესტში და შემეხამებია ქართული და ევროპული განათლება ერთმანეთისათვის.

ძალიან კარგი გუნდი შევიკრიბეთ პიარ ასოციაციაში, ერთ წელში უკვე ვიგრძენით, რომ სხვა საქმის გაკეთება გვინდოდა და ბერდია ნაცვლიშვილის დახმარებით დავიწყეთ publicity.ge-ს იდეაზე მუშაობა, რომელიც პიარ საკონსულტაციო ჯგუფად ჩამოყალიბდა.

მიუხედავად იმისა, რომ პიარ სპეციალისტების განათლების დონე და პროფესიონალიზმი საგრძნობლად განვითარდა ბოლო 5 წლის განმავლობაში მაინც ვთვლი, რომ ძირითადი პრობლემა სტრატეგიული ხედვის და გეგმის არარსებობაა პიარში, სწორედ ამიტომ დავიწყე  თანამოაზრეებთან ერთად ახალი პიარ სააგენტოს პერიტუს გრუპის იდეის დახვეწა და განვითრება, რომლის მთავარი ღირებულება ექსპერტობა და კომპეტენტურობა ასევე კომპანიებისათვის სერვისის მარტივი მიწოდებაა.

დაგროვებულმა ცოდნამ შესაძლებლობა მომცა ჩემი თეორიულ-პრაქტიკული ცოდნა სტუდენტებისათვის გამეზიარებია, რაც ძალიან მნიძვნელოვანია ჩემთვის.

ვაგრძელებ ამ საინტერესო პროფესიაში მუშაობას, წინ ახალი იდეები და პროექტები მელოდება . . .

ეს იყო ჩემი პროფესიის არჩევის მოკლე ისტორია